Lezing over dwergsterrenstelsels

Lezing over dwergsterrenstelsels

Op woensdag 15 juni zal Niels Nelson een lezing voor Galaxis verzorgen met als titel “Dwergsterrenstelsels – bouwstenen van lokale groep tot Laniakea”.

De lezing gaat op zoek naar de bouwstenen van groepen van sterrenstelsels in de vorm van lichtende materie en in lagen met donkere materie. In eerste instantie wordt gekeken in de eerste 500 miljoen lichtjaar rondom de Melkwegs. ssbeginnen met onze lokale Groep en haar dwergsterrenstelsels en speciaal die rondom onze Melkweg en de Anderomedanevel. In hoeverre zijn er resten te vinden van botsende dwergsterrenstelsels die onze melkwegstelsel vormen? Hoe zit het met het dubbele zwarte gat uit donkere materie in Messier 31, de Andromedanevel? Haar dwergsterrenstelsels botsen onderling en botsen straks mogelijk ook met de Melkweggroep. Botsingen van groepen dwergsterrenstelsels, kunnen we dat volgen binnen ons supercluster van melkwegstelsels (Laniakea)?

Niels Nelson is een docent Natuurkunde op een school in Arnhem (provincie Gelderland) en daarnaast vrijwilliger op twee Noord-Brabantse Volkssterrenwachten, namelijk Tivoli in Oudenbosch en Halley in Heesch.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Lezing over de aarde

Lezing over de aarde

Op woensdag 18 mei zal Edwin van Schijndel een lezing geven met als titel “de aarde, een unieke planeet”.

De planeet aarde ontstond zo’n 4,6 miljard jaar geleden als onderdeel van het zonnestelsel. De jonge aarde koelde geleidelijk af en er ontwikkelde zich een atmosfeer. Zuurstof maakte leven mogelijk, terwijl vulkanisme, aarbevingen en continentverschuivingen het uiterlijk drastisch hebben veranderd. Geen wereld binnen ons zonnestelsel heeft zoveel veranderingen ondergaan als de aarde maar veel sporen kunnen we gelukkig nog altijd terugvinden in het landschap en onderzoeken en verklaren. In de lezing worden hier diverse voorbeelden van aangehaald.

Mensen hebben zich altijd afgevraagd over de oorsprong van het leven en wat er op onze planeet allemaal gebeurd is. Met de komst van de evolutietheorie en wetenschappelijk inzicht in de vorming en het gedrag van onze aarde is er hierin enorme vooruitgang geboekt. Het blijkt dat in het verre verleden veel levende soorten voorkwamen die zijn uitgestorven en er weer andere voor in de plaats kwamen. Uiteindelijk kwam de mens op het toneel die zichzelf in staat stelde om kennis en wetenschap te beoefenen en technologie te ontwikkelen maar in geologisch perspectief als soort nog maar net is komen kijken en misschien de toekomst van de planeet aarde sterk gaat beïnvloeden.

Edwin van Schijndel is opgeleid als aardrijksekundedocent en sinds begin jaren ’90 actief in de amateursterrenkunde als vrijwilliger bij Vereniging Sterrenwacht Halley, waarvan 15 jaar als cursusdocent met als onderdeel waarnemen en herkennen van de sterrenhemel. Hij is auteur van artikelen over sterrenkunde en (fysische) geografie.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Lezing over veranderlijke sterren

Lezing over veranderlijke sterren

Op woensdag 16 maart zal Erwin van Ballegoij een lezing verzorgen over veranderlijke sterren.

Het grootste deel van hun leven hebben sterren een vrijwel constante helderheid. Met name kort na hun ontstaan en aan het einde van hun leven kunnen sterren in helderheid gaan variëren. Deze helderheidsvariaties verstrekken inzicht in deze evolutiestadia van sterren. Modellen van sterevolutie worden getoetst aan waarnemingen, die veelal door amateurastronomen geleverd worden.

In het eerste deel van de lezing worden de fysieke oorzaken besproken van helderheidsvariaties van sterren. In het tweede deel van de lezing staat de spreker stil bij de verschillende manieren waarop amateurs zinvolle bijdragen kunnen leveren aan de studie van evolutie van sterren.

Erwin van Ballegoij is vanaf zijn prille jeugd geïnteresseerd in de astronomie. Na enige tijd sparen kon hij een telescoopje aanschaffen en daarmee werd de sterrenhemel afgespeurd. Na enige tijd wilde hij wat meer dan ‘astrotoerisme’ en heeft hij zich in 1984 aangesloten bij de KNVWS-werkgroep Veranderlijke Sterren. Hij heeft geruime tijd de helderheid van veranderlijke sterren visueel geschat en deze schattingen via de American Association of Variable Star Observers aan professionele astronomen beschikbaar gesteld. Sinds 2009 werkt hij met een fotometer, waarmee hij met hoge nauwkeurigheid de helderheid van sterren meet voor een aantal professionele astronomen. Hij verricht met name metingen aan rode en gele superreuzen. Erwin is een afgestudeerd chemicus die als scheikundeleraar werkt op het Maaslandcollege in Oss.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00. Uiteraard blijven we de richtlijnen van het RIVM volgen.

De zoektocht naar een Aardachtige exoplaneet

De zoektocht naar een Aardachtige exoplaneet

Als de coronasituatie het toelaat, zal Steven Bos op woensdag 16 februari een lezing geven over de zoektocht naar een aardachtige exoplaneet.

Zijn wij alleen in het heelal? Één van de manieren waarop de moderne astronomie deze vraag hoopt te beantwoorden is door middel van het ontdekken en karakteriseren van zo veel mogelijk exoplaneten. Hierbij wordt voornamelijk gefocust op aardachtige planeten, aangezien de Aarde tot nu toe de enige planeet is waarvan we weten dat er leven op mogelijk is. Deze lezing zal daarom gaan over hoe we zulke exoplaneten hopen te detecteren en karakteriseren. Ik zal starten met een algemene inleiding over exoplaneten en de verschillende methodes die we gebruiken om ze te vinden en karakteriseren. Vervolgens zal ik dieper ingaan op de meest veelbelovende methode: directe waarnemingen van exoplaneten. Hierbij wordt sterlicht ruimtelijk gescheiden van planeetlicht d.m.v. geavanceerde optica en datareductie technieken. Ik zal hier ook kort vertellen over mijn persoonlijke bijdrage aan dit onderwerp. De lezing zal eindigen met een korte blik in de toekomst van exoplaneet waarnemingen.

Steven Bos studeerde sterrenkunde aan de Universiteit Leiden met een specialisatie in astronomische instrumentatie. Na zijn afstuderen in 2017 starte hij als promovendus bij Frans Snik in de instrumentatie groep van de Leidse sterrenwacht. Tijdens zijn promotieonderzoek heeft hij gewerkt aan de grootste optische telescopen ter wereld en daar succesvol verschillende sensoren getest die de gevoeligheid van instrumenten verbeteren. Recent promoveerde hij aan de Universiteit Leiden met het proefschrift getiteld: “Focal-plane wavefront sensors for direct exoplanet imaging: theory, simulations and on-sky demonstration”. Sinds 1 juli 2021 werkt hij als optics design engineer bij ASML aan de optica van EUV lithografie machines.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00. Uiteraard blijven we de richtlijnen van het RIVM volgen.

Het Grote IJs

Het Grote IJs

Op woensdag 20 april 2022 zal Prof. Michiel van den Broeke een lezing geven over de zeespiegelstijging, getiteld “Het grote ijs”. Deze lezing zou al eerder plaatsvinden, maar is al twee keer uitgesteld wegens corona.

Alle gletsjers op Aarde bevatten voldoende ijs om wereldwijd de zeespiegel met tientallen meters te laten stijgen. Momenteel smelten overal ter wereld de gletsjers snel, waardoor de zeespiegel ook daadwerkelijk stijgt, met ongeveer drie cm per decade. Ook de grote ijskappen van Groenland en Antarctica, waarin het meeste ijs ligt opgeslagen en waarvan lang werd gedacht dat ze ‘too big to fail’ waren, dragen significant bij aan de huidige stijging van de zeespiegel. Deze veranderingen kunnen een grote rol gaan spelen in de leefomgeving van toekomstige generaties. In deze lezing gaat Van den Broeke in op prangende vragen die deze ontwikkelingen oproepen: wat voor invloed heeft de recente opwarming op het smelten van de ijskappen en de versnelling van de zeespiegelstijging? Hoe zal zich dit in de toekomst ontwikkelen, en biedt het klimaatakkoord van Parijs soelaas? Wat moeten we doen om de onzekerheden in onze voorspellingen van zeespiegelstijging te verkleinen?

Michiel van den Broeke (Rotterdam, 1968) is sinds 2008 als hoogleraar Polaire Meteorologie verbonden aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoeksgroep maakt deel uit van het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek Utrecht (IMAU), departement Natuurkunde, en bestudeert de interactie tussen het klimaat en de grote ijskappen van Antarctica en Groenland. Michiel bracht meer dan een jaar van zijn leven door op of dichtbij het ijs van Groenland en Antarctica om metingen te doen. Door deze te combineren met gegevens van satellieten en klimaatmodellen ontstaat een compleet beeld van het huidige massaverlies van de ijskappen, en de zeespiegelstijging die dit tot gevolg heeft. Michiel treedt regelmatig op in de media en als spreker om de invloed van klimaatverandering op het ijs op aarde te duiden. Voor zijn onderzoekbijdragen ontving hij in 2015 de Louis Agassiz medaille van de European Geosciences Union en werd hij gekozen als lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Momenteel is Van den Broeke wetenschappelijk directeur van het IMAU, waar ongeveer 80 mensen werken aan de fundamentele studie van het klimaatsysteem.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Spring naar toolbar