Kunnen we voedsel verbouwen op de Maan of Mars?

Kunnen we voedsel verbouwen op de Maan of Mars?

Op woensdag 18 december zal Dr. Ir. Wieger Wamelink van de Universiteit Wageningen een lezing geven over de mogelijkheden van het verbouwen van voedsel op de maan en Mars.

Als ruimtereizigers in de toekomst langere tijd op de maan en op Mars willen verblijven, dan zullen ze daar voedsel moeten gaan verbouwen. Maar kan dat wel? Is plantengroei mogelijk op de bodems van die hemellichamen? Om dat te onderzoeken zijn verschillende experimenten opgezet met kunstmatige Mars- en maanbodems waarop zaden van verschillende groenten te kiemen werden gelegd en gevolgd in hun groei.

Na drie groeiseizoenen lukte het om groenten zoals tomaat, rucola, doperwten, rogge en aardappelen te telen, vooral door grondverbetermethoden. Of de oogst ook eetbaar is moest worden onderzocht. De bodems bevatten veel zware metalen en als die in het eten komen is dat een probleem voor de gezondheid van de mensen op Mars. Er zijn geen zware metalen gevonden die een probleem voor de gezondheid zouden kunnen betekenen. Daarna is er een ‘Mars maaltijd’ georganiseerd voor de mensen die het onderzoek hadden gesteund.

Het onderzoek gaat zich nu meer richten op het opzetten van een duurzaam agrarisch ecosysteem, waarin alles wordt gerecycled inclusief menselijke uitwerpselen. Hierin spelen wormen omdat ze dode plantenresten afbreken een belangrijke rol. Daarnaast zullen bacteriën, schimmels en hommels nodig zijn om voor vele jaren voedsel te telen op Mars of de maan. En natuurlijk niet de zaden vergeten. Op het ogenblik lopen er twee experimenten, een naar het effect van Marsstraling op de plantengroei en een naar het gebruik van menselijke urine als meststof.
Wieger Wamelink werkt als ecoloog bij Wageningen Environmental Research (Alterra) onderdeel van Wageningen University & Research (WUR). Hij houd zich daar bezig met de relatie plant-bodem. Op basis van een database met veldgegevens stelde Wieger samen met collega’s een systeem op waardoor voor bijna alle Nederlandse plantensoorten hun voorkeur voor groeiplaatsen inzichtelijk werd gemaakt, o.a. voor grondwaterstand, zuurgraad van de bodem en nutriëntenvoorkeur. Dit onderzoek was ook het startpunt voor het onderzoek naar het laten groeien van planten op Mars en Maanbodem.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

De mooiste ontdekkingen van de Hubble Ruimtetelescoop

De mooiste ontdekkingen van de Hubble Ruimtetelescoop

Op woensdag 20 november zal Prof. Henny Lamers van het Sterrenkundig Instituut van de Universiteit van Amsterdam een lezing geven over de mooiste ontdekkingen van de Hubble.

Sinds zijn lancering op 24 April 1990 heeft de Hubble Ruimtetelescoop een schat van opnamen gemaakt en naar de aarde gezonden. Door de hoge kwaliteit van de telescoop en door zijn baan ver boven de aardse dampkring konden niet alleen veel scherpere opnamen worden verkregen dan vanaf de aarde, maar ook bij veel meer golflengten, o.a. in het ultraviolet. Dit resulteerde in een enorm aantal prachtige opnamen. Velen daarvan verschenen in de pers en op de t.v., meestal met een korte omschrijving. Maar wat hebben we nou geleerd van al de mooie plaatjes?

In deze voordracht zal de spreker eerst iets vertellen over de bouw en de werking van de Hubble Ruimtetelescoop. Ook de persoon, Edwin Hubble, naar wie de telescoop is genoemd, komt aan bod. Daarna zal hij een groot aantal spectaculaire foto’s tonen en op eenvoudige wijze uitleggen wat daarop te zien is. En natuurlijk ook wat we daarvan geleerd hebben over onder andere de geboorte en de dood van sterren en over melkwegstelsels met hun zwarte gaten. We zullen zien dat de Hubble op een aantal gebieden ons denken over de kosmos heeft veranderd. Tot slot bespreekt hij de opvolger van de Hubble die in 2019 gelanceerd gaat worden.

Prof. Henny Lamers (Huissen 1941) is een veel gevraagd spreker over sterrenkunde voor allerhande gezelschappen. Hij gaf meer dan 600 publiekslezingen over sterrenkunde in binnen en buitenland, o.a. tijdens een rafting-trip in de Grand Canyon. Hij is een meester in het eenvoudig en enthousiast uitleggen van moeilijke begrippen. Hij is erelid van de American Astronomical Society en er is een planetoïde naar hem genoemd.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

De toekomst van ons zonnestelsel

De toekomst van ons zonnestelsel

Op woendag 16 oktober zal drs. Edwin Mathlener een lezing geven bij Galaxis over de toekomst van ons zonnestelsel.

Ongeveer 4,5 miljard jaar geleden is de zon met zijn planetenstelsel ontstaan uit een grote samentrekkende gaswolk. Sindsdien schijnt de zon met een opmerkelijk constante helderheid, maar schijn bedriegt. In die tijd is de zon zo’n 10% in helderheid toegenomen. Dat het hier op aarde niet evenzeer warmer is geworden, ligt vooral aan de temperatuurshuishouding van onze planeet. Maar uiteindelijk zullen we hier op aarde de effecten gaan merken. Ofschoon de zon nog ruim 5 miljard door kan gaan met waterstof verbranden in zijn kern, wordt het waarschijnlijk over 1 miljard jaar al te heet op aarde om leven mogelijk te laten zijn. Maar Mars warmt tegen die tijd geleidelijk op en krijgt een geschikter klimaat om leven te onderhouden. Nog warmer wordt het als de zon opzwelt tot rode reus. Mercurius, Venus en waarschijnlijk ook de aarde zullen door de reus worden dood gekookt en opgeslokt. Maar de ijsmanen van de reuzenplaneten zullen dan juist smelten en grote oceanen krijgen. Maar uiteindelijk eindigt de zon als een afkoelende witte dwerg, en de resterende planeten en manen gaan tegen die tijd opnieuw, en nu voorgoed, in de diepvries.

In deze tijd zal echter ook de omgeving van de zon veranderen. De Andromedanevel beweegt langzaam maar gestaag naar onze eigen melkweg en uiteindelijk zullen deze twee stelsels samensmelten. Bij zo’n versmelting worden vele sterren weggeschoten uit de stelsels en daar zou ook onze zon bij kunnen horen. Tot slot zullen we speculeren over de verre toekomst van het heelal en de gevolgen voor onze zon — of voor wat daar dan nog van over is.

Edwin Mathlener studeerde sterrenkunde in Utrecht, was hoofdredacteur van Zenit, en werkt mee aan de bekende jaarboeken De Sterrengids en Sterren & Planeten.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Infrageluid in de atmosfeer

Infrageluid in de atmosfeer

Op woensdag 18 september zal Prof. Läslo Evers van het KNMI een lezing geven over infrageluid in de aardatmosfeer.

Infrageluid is onhoorbaar geluid omdat het bestaat uit frequenties lager dan 20 Hz. Dit type geluid is voor het eerst ontdekt na de uitbarsting van de Krakatau in Indonesië in 1883. Er bleken geluidsgolven opgewekt die vier keer rond de aarde gereisd hadden en thermosferische hoogten van 100 km bereikten. Infrageluid wordt gemeten met arrays van microbarometers. Deze instrumenten zijn veel gevoeliger en hoog frequenter, dan traditionele barometers, om de kleine en snelle luchtdrukvariaties van infrageluid te kunnen meten. Bronnen van infrageluid zijn groot en krachtig, zoals meteoren, explosies, oceaangolven, onweer, sprites en kernbomproeven. Een wereldwijd netwerk van 60 infrageluid arrays wordt aangelegd ter verificatie van het kernstopverdrag. Bronidentificatie is dan ook een van de onderzoeksdoelen waarbij de propagatie door de atmosfeer een belangrijke rol speelt. Niet-akoestische fenomenen zoals zwaartegolven kunnen ook gedetecteerd worden met de beschreven technieken. In de toekomst kan infrageluid aangewend worden voor akoestische remote sensing van de wind- en temperatuurstructuur van de gehele atmosfeer.

In deze presentatie zal een overzicht gegeven worden over de rol van infrageluid in het verleden, het nu en de toekomst. Meettechnieken en toepassingen zullen besproken worden en de propagatie door de veranderlijke (hoge) atmosfeer.

Prof. Läslo Evers is hoofd R&D Seismologie en Akoestiek KNMI, en hoogleraar seismo-acoustiek aan de TU Delft. Voor meer informatie zie https://www.knmi.nl/over-het-knmi/onze-mensen/laslo-evers.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Spring naar toolbar