“Hallo, is daar iemand?”

“Hallo, is daar iemand?”

Op woensdag 19 september zal Prof. Dr. Henny Lamers een lezing geven met de titel “Hallo, is daar iemand?” Speuren naar leven in het heelal.

Zou er nog ergens in het heelal leven zijn of zijn wij de enigen? Dat is een vraag die veel mensen zich stellen. Als er leven elders is, hoe zou het er dan uit kunnen zien? Zoals de marsmannetjes in strip-figuren met antennes in plaats van oren, of misschien wel heel anders: bijvoorbeeld reusachtig zwevende ballen slijm, of misschien nog veel gekker. We weten het gewoon niet.

Toch kunnen we uit het ontstaan van het leven op aarde al veel te weten komen over de noodzakelijke voorwaarden voor leven: en niet alleeen voor aard-achtig leven! De laatste jaren zijn op aarde levensvormen gevonden die wel heel bijzonder zijn en die aantonen dat zelfs onder extreme omstandigheden leven zich kan ontwikkelen. Als we die kennis nu eens toepassen op planeten?

De laatste jaren is het mogelijk om met heel speciale instrumenten te zoeken naar planeten bij andere sterren, zogenaamde “exo-planeten”. Daarvan zijn er nu al meer dan vijf duizend ontdekt! Dit doet vermoeden dat rondom de meeste sterren planeten draaien. Dan zijn er alleen al in ons melkwegstelsel honderd miljard exoplaneten!

Een aantal van de ontdekte planeten zit in de “levens-zone” van hun ster: niet te dichtbij en niet te ver weg zodat er water kan zijn, en dan zou er ook leven kunnen zijn. De ontwikkelingen gaan razend snel. In februari 2017 werd het Trappist systeem ontdekt met 6 exoplaneten waarvan er drie in de levens-zone zitten. Het is nu zelfs mogelijk om de samenstelling van de dampkring van exo-planeten te onderzoeken om te zien of er een teken van leven is.

Prof. Lamers zal op een begrijpelijke wijze en met veel mooie beelden laten zien wat we weten over het ontstaan van leven op aarde en vertellen over de zoektochten naar exoplaneten en leven in het heelal. Daarbij komen ook de allernieuwste ontdekkingen ter sprake.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Cursus extragalactische sterrenkunde

Cursus extragalactische sterrenkunde

Komend najaar zal Galaxis opnieuw een cursus organiseren, dit keer met als onderwerp “Extragalatische sterrenkunde: grote processes in de ruimte”. De cursus richt zich dus op sterrenkunde buiten ons eigen melkwegstelsel, zoals de dynamica van sterrenstelsels, structuur en expansie van het heelal, donkere materie en energie, quasars, zwaartekrachtgolven, etc. De cursus wordt gegeven door de voorzitter van Galaxis, prof. dr. Paul Koenraad.

De cursus zal plaatsvinden op de dinsdagavonden 9, 16 en 23 oktober 2018, en is gericht op mensen die al een beetje thuis zijn in de sterrenkunde en bijvoorbeeld de introductiecursus al gevolgd hebben.

Mocht u interesse hebben om deel te nemen dan kunt u zich aanmelden door een mail te sturen naar galaxis@galaxis-sterrenkunde.nl. De kosten zijn €25 voor leden van Galaxis en €35 voor niet-leden. Cursisten die na de cursus besluiten lid te worden van Galaxis krijgen €10 korting op de contributie. De cursus gaat pas definitief door als er voldoende deelnemers zijn om uit de kosten te komen.

Lezing over zwaartekrachtsgolven

Lezing over zwaartekrachtsgolven

Op woensdag 20 juni zal Ir. Boris Boom een lezing verzorgen over de recente ontwikkelingen rondom zwaartekrachtsgolven.

Einstein voorspelde een eeuw geleden al dat ze moesten bestaan, maar geloofde zelf niet dat ze ooit gemeten konden worden. De zwaartekrachtsgolven die uit zijn algemene relativiteitstheorie naar voren kwamen, hadden hier op aarde zo’n minuscuul effect dat ze onmogelijk te detecteren zouden zijn. Toch is dat precies wat de wetenschap nu wel is gelukt! In september 2015 pikten de twee detectoren van LIGO het eerste signaal op van 2 zwarte gaten die meer dan een miljard lichtjaar hiervandaan op elkaar waren gebotst. Een triomf voor Einstein, want het signaal ziet er precies zo uit als hij dat 100 jaar geleden al voorspeld had.

Sinds de eerste detectie is er nog veel meer gebeurd. Niet alleen zijn er nog een handvol botsingen van zwarte gaten met verschillende eigenschappen waargenomen, het detectornetwerk is intussen ook uitgebreid met een Europese detector, Virgo. Met een derde detector in het netwerk kan onder andere de plek waar een signaal vandaan komt veel nauwkeuriger worden bepaald. Dit bleek afgelopen augustus zeer waardevol, toen voor het eerst een zwaartekrachtsgolf werd waargenomen van twee botsende neutronensterren. In tegenstelling tot bij zwarte gaten komt er bij zo’n botsing ook ontzettend veel informatie vrij in de vorm van elektromagnetische straling. In wat de grootste samenwerking van astronomen tot op heden zou worden, richtten 70 observatoria hun telescopen op de plek van de botsing, om zo in alle mogelijke gebieden van het elektromagnetisch spectrum informatie te kunnen verzamelen.

Boris Boom studeerde Technische Natuurkunde en Elektrotechniek aan de Universiteit Twente. Hij werkte een half jaar als gastonderzoeker bij het Institute of Industrial Science in Tokio, Japan en is nu voor zijn promotieonderzoek aan de slag bij het onderzoeksinstituut Nikhef in Amsterdam. Daar ontwikkelt hij instrumentatie voor het detecteren van zwaartekrachtsgolven in de onderzoeksgroep van professor Jo van den Brand, die momenteel woordvoerder is voor de Europese Virgo detector.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Lezing over microgewichtsonderzoek

Lezing over microgewichtsonderzoek

Op woensdag 16 mei zal Dr. Ing. Jack van Loon een lezing geven met de titel “gewichtig onderzoek”. Hij promoveerde op (bot) cel-mechanobiologie met experimenten in onder andere de Space Shuttle en de Russische Bion onbemande satelliet, en werkt nu aan diverse wetenschappelijke en technologische projecten zowel op afdeling kaakchirurgie op ACTA-VUmc in Amsterdam als op het technologiecentrum van ESA, ESTEC in Noordwijk.

Op ESA-ESTEC wordt vooral gewerkt aan microgewichtsimulaties en hypergewichtexperimenten (centrifuges). Jack heeft in zijn meer dan 25 jaar zwaartekrachtonderzoek diverse experimenten uitgevoerd, meestal op het gebied van de levenswetenschappen. Tijdens de eerste vlucht van André Kuipers coördineerde hij alle educatieve en levenswetenschappelijke experimenten van deze missie.

Tijdens de lezing zal ingegaan worden de invloed van zwaartekracht op diverse processen op Aarde of het gemis daaraan in de ruimte. Ook zullen een aantal voorbeelden van microzwaartekracht onderzoek besproken worden onder andere zoals uitgevoerd tijdens de missies van Kuipers. Er zal ook worden ingegaan op een nieuw letterlijk zeer groot project waarbij mensen voor lange tijd onder verhoogde zwaartekracht in een grote centrifuge zouden kunnen gaan wonen.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Lezing over zwarte gaten

Lezing over zwarte gaten

Op woensdag 18 april 2018 zal dr. Marcel Vonk een lezing houden bij Galaxis met de titel “zwarte gaten, gevangen in ruimte en tijd.”

Theorie en experiment gaan in de natuurwetenschappen normaal gesproken hand in hand. Zwarte gaten lijken een uitzondering op die regel te vormen. Geleerden weten al een eeuw dat zwarte gaten in theorie kunnen bestaan, maar het waarnemen van deze mysterieuze objecten, die immers zwart zijn, valt niet mee.

Wat dat betreft leven we in een interessante tijd, waarin het waarnemen van zwarte gaten eindelijk binnen de technische mogelijkheden begint te komen. Denk aan de recente waarnemingen van zwaartekrachtgolven van twee samensmeltende zwarte gaten. Toch loopt de theorie nog altijd ver voor op de waarnemingen, zeker als we ook de quantummechanica in het verhaal meenemen. We komen dan in de wondere wereld van de Hawkingstraling, het al dan niet vernietigen van informatie door zwarte gaten, de vraag of zwarte gaten omgeven worden door ‘muren van vuur’, en nog vele andere interessante open vragen. Uiteindelijk werpen zwarte gaten zo nieuw licht op een van de grootste vragen uit de moderne natuurkunde: hoe verenigen we Einsteins relativiteitstheorie met de quantumfysica?

In zijn lezing bespreekt Marcel Vonk de laatste ontwikkelingen in de theorie van zwarte gaten, en vraagt hij zich af of en hoe huidige en toekomstige experimenten en waarnemingen de vele open vragen kunnen beantwoorden.

Marcel Vonk is theoretisch fysicus en wetenschapspopularisator en auteur van het recente boek “Zwarte gaten, Gevangen in ruimte en tijd“.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Spring naar toolbar