De sterrenkunde van het Oude Nabije Oosten

De sterrenkunde van het Oude Nabije Oosten

Op woensdag 20 februari zal Dr. Rob van Gent van de universiteit Utrecht een lezing geven bij Galaxis over de sterrenkunde van het oude nabije oosten.

De oudste sterrenkundige geschriften komen uit het Oude Nabije Oosten, met name uit Mesopotamië, Egypte en de omringende gebieden. Ook hier vinden we de vroegste beschrijvingen van de sterrenbeelden en de eerste op wiskundige grondslagen gebaseerde tabellen voor de bewegingen van de zon, de maan en de planeten.

In deze lezing zal met name de Babylonische sterrenkunde en haar rol op de sterrenkunde van de Grieken en andere culturen worden behandeld. Daarnaast zal ook de Oudegyptische sterrenkunde besproken worden.

Rob van Gent werkt voor het Mathematisch Instituut in Utrecht waar hij onderzoek doet naar de geschiedenis van de toegepaste wiskunde en de sterrenkunde.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Aardbevingen en tsunami’s

Aardbevingen en tsunami’s

Op woensdag 19 december zal drs. Gerhard Houtgast, oud-seismoloog van het KNMI, een lezing geven over aardbevingen en tsunami’s.

Tijdens de lezing zal worden ingegaan op de oorzaken, de registratiemethoden, de gevolgen (o.a. tsunami’s) van aardbevingen. Ook zal aandacht worden geschonken aan de natuurlijke bevingen in het zuidoosten van ons land en in het bijzonder aan de sterke aardbeving bij Roermond op 13 april 1992, die in geheel Nederland werd gevoeld en waarbij aanzienlijke schade werd aangericht. Bovendien zal iets verteld worden over de door gaswinning veroorzaakte aardbevingen, die sinds 1986 regelmatig in het noorden van ons land worden waargenomen en daar soms schade veroorzaken. Naar aanleiding van de krachtige onderzeese bevingen voor de kust van Sumatra op 26 december 2004 en bij Japan op 11 maart 2011, zal over het ontstaan en de gevolgen van tsunami’s enige uitleg worden gegeven.

Het uitgangspunt van de lezing is de taak van de afdeling Seismologie binnen het KNMI. Deze afdeling is het nationale data- en kenniscentrum op het gebied van de seismologie en houdt zich al sinds 1904 bezig met de registratie van aardbevingen. Op dit moment zijn er een groot aantal seismische waarnemingspunten in ons land, bestaande uit oppervlaktestations, boorgatseismometers en versnellingsmeters. De bewerkte gegevens van deze waarnemingsstations worden uitgewisseld met vooral nationale en internationale datacentra en staan ter beschikking van wetenschappelijk onderzoek. Als voorbeeld kunnen worden genoemd studies naar de seismiciteit van bepaalde gebieden, de berekening van het seismisch risico en het onderzoek naar de geologische processen en bewegingen in aardbevingsgebieden. Tevens staan op de website van het KNMI (www.knmi.nl) veel gegevens voor iedere geïnteresseerde.

Gerard Houtgast studeerde geologie en fysische geografie, en trad in 1966 als seismologisch analist in dienst getreden bij de toenmalige afdeling Geofysica van het KNMI. In 1999 beëindigd hij zijn werkzaamheden als KNMI-seismoloog, maar hij is nog regelmatig betrokken bij de seismologische informatie tijdens rondleidingen op het KNMI.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

De nieuwe horizon van het heelal

De nieuwe horizon van het heelal

Op woensdag 21 november zal prof. dr. John Heise een lezing geven met als titel “de nieuwe horizon van het heelal”.

Stel we kijken heel ver weg het heelal in. In de sterrenkunde betekent ‘ver wegʼ ook ‘lang geleden’, dus ver kijken is ook terug in de tijd kijken. Sterrenstelsels ver weg zie je dan zoals ze er heel vroeger uitzagen. Kijk je maar ver genoeg, dan zie je het ontstaan van het heelal. John Heise laat beroemde opnames zien van de gloed van de oerknal. De rand van het waarneembare heelal vormt een horizon, een grens aan het verleden tot waar we kunnen kijken.

Er is nog een tweede horizon, een waarnemingshorizon aan de toekomst. Die is het gevolg van het gegeven dat het heelal steeds sneller uitdijt. Zou er voorbij die grens een andere civilisatie ontstaan, of ontploft een ster daar als supernova, dan krijgen wij die nooit te zien. Omgekeerd krijgen die aliens onze radio en televisie-uitzendingen, die ongewild de ruimte ingezonden worden, ook nooit te zien.

John Heise is al sinds de jaren 70 werkzaam bij SRON, de stichting ruimteonderzoek Nederland, waar hij zich bezighoudt met hoge-energie-astrofysica. Ook is hij emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Astrofotografie vanuit je achtertuin

Astrofotografie vanuit je achtertuin

Op woensdag 17 oktober zal Dr. Victor Land een lezing geven met de titel “Astrofotografie vanuit je achtertuin: de ruimte in beeld met eenvoudige middelen.

Hij beschrijft zelf wat hij gaat vertellen:

Laat ik eerlijk zijn: ik ben geen Damian Peach, geen Christopher Go en geen Emil Kraaikamp en mijn foto’s komen ook niet in de buurt van hun prachtige resultaten. Ik heb dan ook niet de jarenlange ervaring van het in beeld brengen van planeten (of andere objecten) – noch wat betreft de beheersing van de apparatuur, als wat betreft de kennis en kunde van het verwerken van de beelden achteraf. Wat deze mensen kunnen, blijft gelukkig altijd een droom voor de toekomst en daarmee een drijfveer om te blijven leren!

Aan de andere kant ben ik niet in het bezit van 16″ of 14″ telescopen, gebruik geen high-end camera’s, en beschik niet over GO-TO monteringen met autoguiders en volgkijkers. Ik woon niet op een donkere plek, of dichtbij de evenaar en reis ook niet af naar Barbados. Sterker nog, mijn grootste instrument is 6″, ik heb een montering met simpele volgmotoren, gebruik een planetencamera van 5 jaar oud en een DSLR camera van 10 jaar oud. En ik neem waar vanuit Leidsche Rijn, ten westen van Utrecht met lichtvervuiling van 7 op een schaal van 10 (waarbij 10 het ergst is).

Toch is het mogelijk hiermee de hoogte van bergen op de maan te schatten, structuren op Mars (zoals de poolkappen) in beeld te brengen, een zonsverduistering op Jupiter te zien, de Cassinischeiding vast te leggen, maar ook nog veel dieper de ruimte in te gaan en sterrenhopen, nevels en sterrenstelsels vast te leggen. Tijdens mijn presentatie zal ik uitleggen wat ik daarvoor doe en komen een paar onderwerpen aan bod als lucky imaging, maar ik zal ook vertellen over mijn eerste stappen om met de DSLR camera Deep Space astrofotografie te doen, met de eenvoudige instrumenten die ik heb en een grote dosis geduld en doorzettingsvermogen. Als het helder is, hoop ik in de pauze live wat data te verzamelen, om dat het proces te kunnen demonsteren. Mocht dat niet lukken, dan zal ik dat aan de hand van bestaande data doen.

Al met al is mijn hoop dat ik het mysterie rondom astrofotografie wat weg kan nemen en mensen inspireer zelf aan de slag te gaan.

Victor Land kreeg toen hij negen was een rood-met-zwarte Tasco telescoop en het boek “Welke ster is dat?”. Vanaf dat moment ben werd hij door de ruimte gegrepen en dat is nooit meer overgegaan. Hij studeerde “Algemene Sterrenkunde” in Utrecht, promoveerde in de plasmafysica en werkte ruim vier jaar in Amerika als onderzoeker om het mysterie te doorgronden hoe het allervroegste stadium van planeetvorming rond jonge sterren in elkaar steekt. Tegenwoordig werkt hij bij de Technische Universiteit Eindhoven als ondersteuner van de faculteit Technische Natuurkunde, waar hij wetenschappers helpt hun plannen voor nieuw onderzoek om te zetten in onderzoeksprojecten. Om zijn enthousiasme voor wetenschap in het algemeen en het universum in het bijzonder over te brengen (vooral op kinderen), is hij vrijwilliger bij Museum en Sterrenwacht De Sonnenborgh in Utrecht.

De lezing vindt plaats in Sociaal Cultureel centrum “De Biechten“, Vincent van Goghlaan 1, 5246 GA Hintham (gemeente ‘s-Hertogenbosch). Lezingen beginnen om 20:00 en eindigen meestal rond 22:15. De entree volwassenen is €7,50 en voor jongeren tot 16 jaar €3,00.

Spring naar toolbar